# Y Cofnod

Ar ôl y wers, i’r fynwent yr es, i eistedd ar stepiau’r beddrod yna, sydd ambell dro yn debycach i mi i breswylfa nodedig mewn stryd Sioraidd yn Llundain na man claddu yn ninas Paris – dim ond nad oes traffig, na dynion yn mynd i mewn ac allan.…

Mi wyddost fy mod â diddordeb mewn pethau anhardd, pethau anffurfiedig, hyll hyd yn oed, angenfilaidd ar ryw olwg. Nid dim ond fel ochr arall yr hyn sydd hardd, fel nos yn diffinio dydd; nid fel pethau ynysig ychwaith, fel hynodion yn eu rhinwedd eu…

Mi wyddost nad oes dim yn fy mhlesio’n fwy na chwsg. Mae ynof fwy o gwsg yn gofyn am lety nag sydd le iddo, fel Soares yn Llyfr yr Aflonyddwch. Wyt ti wedi ei ddarllen? Mae angen sbel ar fy llygaid, medd Soares ar goedd yn stryd y Douradores yn…

Doedd gan y Signora ddim busnes o gwbl i wneud hyn,’ meddai Miss Bartlett, ‘dim busnes o gwbl. Addawyd i ni ystafelloedd â golygfa, yn wynebu’r de [...] ac yn lle hynny dyma ni ystafelloedd yn wynebu’r gogledd, dros iard fewnol.’ Nofel E M Forster,…

Pan ddaeth Dostoiefsci wyneb yn wyneb â ‘Christ Marw’ Holbein yn y Kunstmuseum yn Basel yn 1867 (Christus im Grab, 1520–22), cynhyrfodd i’r fath raddau nes estyn am gadair i sefyll arni – er mwyn gweld yn well. Ar y trên o Rwsia y daeth Dostoiefsci…

Fy atgof cyntaf o Charlotte Gainsbourg ydi eistedd yn sinema fechan y Phoenix yn Jericho, Rhydychen mewn sêt lwyd felfedaidd a’r golau egwan yn las: roedd hi’n actio rhan y chwaer yn The Cement Garden, ffilm iasol am losgach a seiliwyd ar nofel…

Yn hwyr un nos Wener, rydw i mewn sinema fechan sydd wedi gweld dyddiau gwell, yn gwylio ffilm ddogfen. Mae’r ffilm am bentref anghysbell ym mhegwn dwyreiniol ynys Creta, pentref o’r enw Zakros. Ar y safle hwn ceir olion gwareiddiad Minoaidd. Ar un…

Yn y gyfrol ‘Yr Allfudwyr’ (Die Ausgewanderten, 1992) gan W G Sebald, ceir disgrifiad gan yr awdur ohono’n gadael ei bentref genedigol. Symuda’r teulu i dref gyfagos, nad ydi hi eto’n ddigon mawr mewn gwirionedd i gael ei hystyried o ddifri yn dref.…

Tref lan môr fechan lai nag awr i’r de-orllewin o Bordeaux ydi Arcachon. Ei hynodrwydd ydi ei thywod melyn: mae mwd y moryd wystrys yn ei chesail ddwyreiniol yn graddol ysgafnhau’n siwrwd hyfryd erbyn cyrraedd ei harbwr. Gellir cerdded ymlaen am…

A hithau’n ddim ond mis Chwefror, y strydoedd yn wag, roedd anadl y gwynt eisoes yn gynnes ar fy ngwar, fel petai rhywun yn sefyll yn rhy agos ata i. Mi ddechreuais freuddwydio, ysu am dirluniau rhewllyd. Does dim sicrwydd pryd y daw tywydd…

Teithiais yn y diwedd ymhell, mewn car. Wyth awr wedi fy nghau mewn sêt, yn rhythu o ’mlaen, fy nhroed yn stond ar y sbardun. Y tirlun yn ddiffaith, dim byd i’w weld ond y ceir, yn sglefrio fel sebon mewn sinc o un lôn i’r llall, a golau’r haul efo…

Yn y ril o brofiadau sy’n perthyn i berson sydd wedi byw rhywfaint o’i siâr, mae yna ambell olygfa sydd yn nogio ac yn gwrthod troi. Ac os bydd yr olygfa hon yn bodloni symud yn ei blaen i wneud lle i’r nesaf, mi ddaw rownd drachefn, fel hen…

Cerdded dan awyr binc, lliw cragen; gwrando ar grensian mud y ddaear yn bowdr dan fy nhraed; hel â chefn fy maneg y graean coch mân oddi ar fisor fy siwt ofod; gwrando ar ddwfn chwibanu’r gwynt; dychwelyd i’r gofoty gam wrth gam wrth i’r haul fynd i…

Fis Hydref eleni, yn fuan wedi cyhoeddi enw enillydd gwobr Nobel llenyddiaeth 2019 – Peter Handke (Griffen, Awstria, 1942) – cyhoeddodd PEN America eu bod yn gegrwth: ‘We are dumbfounded by the selection of a writer who has used his public voice to…

Mae ffotograff adnabyddus Robert Doisneau o’r gusan ddi-gymell ar y stryd ym Mharis yn dal i hongian ar waliau caffis a stafelloedd myfyrwyr bron i ddeg mlynedd a thrigain wedi iddo gael ei dynnu. Dyma un o’r delweddau sy’n parhau i fodloni ein…